برخی از منابع:

– امیرکبیری ، علیرضا ، سازمان و مدیریت نظام گرایانه و اقتصادی ، تهران : نشر هور ، .۱۳۷۴
– البرو ، مارتین ، مقدمات جامعه شناسی ، ترجمه منوچهر صبوری ، تهران ، نشر نی ، چاپ اول ، .۱۳۸۰
– بیکر، واین ، مدیریت و سرمایه اجتماعی ، ترجمه دکتر سید مهدی الوانی و دکتر محمد رضا ربیعی مندجین ، تهران ، سازمان مدیریت صنعتی ،.۱۳۸۲
– پاتنام ، رابرت ، دموکراسی و سنت های مدنی ، ترجمه محمد تقی دلفروز ، تهران ، سلام ، .۱۳۸۰
– خاکی ، غلامرضا ، (۱۳۷۹) ، روش تحقیق در مدیریت ، تهران : مرکز انتشارات دانشگاه آزاد اسلامی.
– دفت ، ریچارد ، مبانی تئوری و طراحی سازمان ، ترجمه علی پارسائیان و محمد اعرابی ، تهران
– دلاور ، علی ، ۱۳۸۰ ، مبانی نظری و عملی پژوهش در علوم انسانی و اجتماعی ، تهران : انتشارات رشد.
– رابینز ، استیفن ، تئوری سازمان ، طراحی و کاربردها ، ترجمه مهدی الوانی و حسن دانایی فرد ، چاپ دوم ، تهران ، .۱۳۷۷

 

(۱ مقدمه
سرمایه اجتماعی۱ مفهومی جامعهشناسی است که در تجارت ، اقتصاد ، علوم انسانی و بهداشت عمومی جهت اشاره به ارتباطات درون و مابین گروهــی از آن استــفاده می شود . اگرچه تعاریف مختلفی برای این مفهوم وجود دارد ، اما در کل سرمایه اجتماعی به عنوان نوعی ( علاج همه مشکلات ) جامعه مدرن تلقی می شود. وجه اجتماعی سازمان ها سال هاست از سـوی اندیشمندان مدیریت مورد توجـه قـرار گرفتـه اسـت ، ولـی اهمیت روابــط اجتمــاعی و موضــوع ســرمایه اجتمــاعی در سازمان ، بحث جدیدی است که در دهه اخیر رونق گرفته و موفقیت سازمان ها و اثربخشی آنان با ایجاد و توسعه سرمایه اجتماعی در سازمان قرین شده است.
سرمایه اجتماعی طبق نظر بسیاری از اندیشمندان به پیوندها و ارتباطات میان اعضای یک شبکه به عنوان منبعی با ارزش اشاره دارد و از طریق هنجارها و اعتماد متقابل موجب تحقق اهداف اعضاء می گردد . سرمایه اجتماعی به عنوان منبعی که ممکن است افراد ، گروه ها و جوامع برای نیل به نتایج مطلوب آن را بکار گیرند قلمداد می شود ، و آن مفهومی است که در بسیاری موارد توسط تحلیلگران اجتماعی برای توصیف طیف وسیعی از فرآیندهای اجتماعی به کار برده میشود و کمک میکند تا به درک این پرسش که چرا برخی افراد ، گروه ها و طبقات مردم به نتایج سیاسی ، اقتصادی و یا اجتماعی مثبت تری نسبت به دیگران نایل می شوند ، منجر شود. با این حال سرمایه اجتماعی ، زیر مجموعه سرمایه انسانی نیست ، چرا که این سرمایه متعلق به گروه هاست و نه افراد . هنجارهایی که شالوده سرمایه اجتـماعی را تشکـیل می دهند ، در صورتی معنا دارند که بیش از یک فرد در آن سهیم باشد . گروهی که حامی سرمایه اجتماعی اند ، ممکن است به کوچکی دو دوست باشند که با یکدیگر تبادل اطلاعات می کنند ، و یا در پروژه ای مشترک همکاری می نمایند و یا ممکن است در مقیاس بزرگ تر ، تمامی یک ملت باشد . جامعه مدنی که در سال های اخیر به طور قابل توجهی کانون توجه نظریه پردازی های مردم سالاری بوده است ، در مقیاس وسیعی محصول سرمایه اجتماعی است.

(۲ بیان مسأله
نظریه های مختلف اقتصادی ، انقلابی در عملیات سازمانی در دهه گذشته ایجاد کرده است . این انقلاب ، شکل های سنتی سرمایه ای ، مانند : ساختمان ها و تجهیزات را تحت تأثیر قرار داده ، سرمایه های جدیدی را مطرح کرده است . این سرمایه های غیرملموس ، نقش زیادی در رشد و پیشرفت سازمان دارد . اصطلاح سرمایه ، روز به روز متغیرهای بیشتری را شامل می شود برخی از آنها شامل سرمایه انسانی ، سرمایه مشتری ، سرمایه هوش و سرمایه سلامتی است . امروزه درکنارسرمایه های انسانی ، مالی ، اقتصادی سرمایه دیگری به نام سرمایه اجتماعی مورد بهره برداری قرار گرفته است . این مفهوم به پیوندها و ارتباطات میان اعضای یک شبکه به عنوان منبع با ارزش اشاره دارد که با خلق هنجارها و اعتماد متقابل موجب تحقق اهداف می شود ( الوانی، . (۱۳۸۲ پاتنام (۲۰۰۲) سرمایه اجتماعی را به چهار دسته : (۱ سرمایه اجتماعی رسمی و غیررسمی (۲ متراکم و غیرمتراکم (۳ درون نگر و برون نگر و (۴ گسسته و پیوسته تقسیم می کند و اعتقاد دارد که این انواع مختلف سرمایه اجتماعی دارای تمایزات منحصر به فرد نیستند ، بلکه مکمل یکدیگرند. درواقع میتوان گفت سرمایه اجتماعی فرآیندهای خاصی میان افراد وسازمان ها را شامل می شود که مبتنی برجوی از اعتماد می باشد که منجر به رسیدن به اهداف ازطریق بدست آوردن منافع مشترک می شود ( پترسون. (۲۰۰۲

سرمایه اجتماعی با متغیرهای شناخته شده جامعه شناسی همچون اعتماد ، آگاهی ، نگرانی درباره دیگران و مسائل عمومی ، مشارکت در مسائل عمومی انسجام و همبستگی گروهی و همکاری ارتباط دارد ( تاجبخش ، . (۱۳۸۵ اکنون مسئله این است که سرمایه اجتماعی چه تاثیری بر موفقیت شغلی سازمان ها دارد و کلا موفقیت شغلی به چه معناست ؟ طبیعتا در هر سازمانی که سرمایه اجتماعی در حد بالایی باشد رضایت شغلی و به دنبال آن موفقیت شغلی پیشرفت قابل ملاحظه ای خواهد داشت . موفقیت شغلی پدیده ایست نسبتا پیچیده و چند بعدی . از یک سو با سطح عملکرد و توان شغلی فرد سر و کار دارد و از سوی دیگر با قدرت سازگاری و شیوه مقابله با تنش ها و بحران های سازمانی . گذشته از آن با عوامل و متغیرهای مختلفی رابطه دارد . موفقیت یاعدم موفقیت شغلی در سازمان ها ، ارتباط تنگاتنگی با عملکرد کارکنان دارد . درسال های اخیر سازمان ها سعی کرده اند از طریق ایجاد انگیزش در نیروی انسانی آنها را به مشارکت مفید و سازنده درطرح هایی که به وسیله سازمان رو به گسترش است وادارند ( عسگریان ، . (۱۳۸۷ ارضای نیاز های روانی اجتماعی همچون اعتبار ، مسئولیت و مشارکت و ارضای نیازهای شناختی مانند چالش ها ، خلاقیت و در نهایت عوامل مادی درگروه عوامل انگیزشی یا نیروی پیش برنده درحرفه و شغل قلمداد می شوند ( هاگمن ،. (۱۹۹۲ تحقیق حاضر ، بر آن است تا تاثیر آموزش ابعاد سرمایه اجتماعی : ارتباطی۲ ، ساختاری۳، شناختی) ۴ طبق نظر ناهاپیت و گوشال(۵ را برموفقیت شغلی مورد بررسی قرار دهد.

(۳ اهمیت و ضرورت تحقیق
بسیاری از افراد با واژه سرمایه اجتماعی آشنا نیستند . سرمایه اجتماعی چیست ؟ عناصر تشکیل دهنده آن کدامند ؟ سرمایه اجتماعی را ماده خام جامعه مدنی دانسته اند . تعامل اجتماعی روزمره افراد جامعه پیوندهایی را بین آن ها به وجود می آورد که آن را سرمایه اجتماعی می نامیم . بدون وجود این پیوند ها ، امکان همکاری افراد و نهاد ها از بین می رود.
سرمایه اجتماعی صرفاً، مجموعه ای از نهادها نیست که زیربنای جامعه را تشکیل دهد بلکه چسبی است که کل جامعه و سازمان را به هم متصل می کند و بستری مناسب برای ارتقای سرمایه انسانی و فیزیکی سازمان ایجاد می کند و راه کامیابی سازمانی را هموار می سازد.(The World Bank Group, 2000, p.35)

از سوی دیگر ، سرمایه اجتماعی به زندگی فرد در بین گروه های اجتماعی معنا و مفهوم می بخشد و زندگی راجذاب تر و لذت بخش تر می سازد (الوانی و شیروانی، ۱۳۸۳ ،. ( p.2 در واقع سرمایه اجتماعی به پیوندها و ارتباطات میان اعضای یک شبکه به عنوان منبع با ارزش اشاره دارد که با خلق هنجارها و اعتماد متقابل موجب تحقق اهداف اعضا می شود . در دیدگاه های سنتی مدیریت توسعه سرمایه های اقتصادی ، فیزیکی ، ونیروی انسانی مهمترین نقش را ایفا می کردند اما برای توسعه در عصر حاضر به سرمایه اجتماعی بیشتر از سرمایه اقتصادی ، فیزیکی و انسانی نیازمندیم . زیرا در جامعه ای که فاقـد سرمایه اجتماعی است به احتمال زیاد سایر سرمایه ها تلف می شوند . از این روست که موضوع سرمایه اجتماعی
محور اصلی مدیریت در سازمان ها محسوب شده و مدیرانی موفق قلمداد می گردند که بتوانند در ارتباط با جامعه به تولید و توسعه سرمایه اجتماعی بیشتری نائل گردند .

در واقع ، سرمایه اجتماعی بستر مناسبی برای بهره برداری از سرمایه انسانی و فیزیکی (مادّی) و راهی برای نیل به موفقیت قلمـداد می شود . بدون سرمایه اجتماعــی ، هیچ اجتماعـی به هیچ سرمایه ای نمی رسد ، به طوری که بســـیاری از گروه ها ، سازمان ها و جوامع انسانی ، بدون سرمایه اقتصادی و صرفا با تکیه بر سرمایه انسانی و اجتماعی توانسته اند به موفقیت دست یابند ، اما هیچ مجموعه انسانی ، بدون سرمایه اجتماعی نمی تواند اقدامات مفید و هدفمندی انجام دهد . بنابراین می توان نتیجه گرفت که پربار کردن سازمان ها با آموزش سرمایه اجتماعی به کارکنان می تواند به پیشرفت و در نهایت موفقیت شغلی آنان منجر شود .

(۴ فرضیه های تحقیق
این پژوهش دارای یک فرضیه اصلی و سه فرضیه فرعی به شرح ذیل می باشد :
-۴-۱ فرضیه اصلی ( کلان )
ارتباط معناداری بین سرمایه اجتماعی و موفقیت شغلی کارکنان وجود دارد.
-۴-۲ فرضیه های فرعی ( خرد )
ارتباط معنا داری بین بعد ساختاری سرمایه اجتماعی و موفقیت شغلی کارکنان وجود دارد.
ارتباط معنا داری بین بعد شناختی سرمایه اجتماعی و موفقیت شغلی کارکنان وجود دارد.
ارتباط معنا داری بین بعد ارتباطی سرمایه اجتماعی و موفقیت شغلی کارکنان وجود دارد.