مقدمه

برخلاف رشد و آگاهی مردم و کشورها نسبت به اهمیت محیطهای طبیعی به ویژه تالابها هنوز درک واقعی از اهمیت و کارکرد این زیستگاههای حیاتی و متنوع بسیار پایین است. رابطه انسان با تالابها همیشه خصمانه و در جهت تخریب آن بوده به طوری که مهار تالابها و تبدیل آنها به گستردههای قابل کشت و حتی تبدیل آن به اراضی بایر از موفقیتهای جامعه انسانی تلقی میشد. اما در واقع میتوان تالابها را از جمله نظامهایحیات بخشی به حساب آورد که مطلقاً جایگزین ندارد و استفاده بهینه از تالابها بنا به تعریف کنوانسیون رامسر عبارت است از بهره برداری پایدار از تالابها برای منافع جوامع انسانی، به نحوی که کیفیت طبیعی اکوسیستم حفظ است (مجنونیان، .(۱۳۷۷

پوشش گیاهی هر اکوسیستم از مهمترین پدیدههای ظاهری طبیعت و بهترین راهنمای قضاوت دربارهی عوامل بوم شناختی آن اکوسیستم است (وثوق رضوی و همکاران، .(۱۳۹۱

گیاهان تالابی را میتوان در شرایط آب و هوایی مختلف از نواحی گرمسیری تا مناطق قطبی مشاهده نمود. تالابها محیطهایی هستند که مشخصاتشان چیزی میان خشکی و آب است. تالابها ممکن است همواره دارای آب باشند یا اینکه گاه خشک و گاه آبدار باشند. برخی تالابهای نزدیک دریا با جزر و مد تغییر وضعیت میدهند. تالابها دارای سیمای بسیار متفاوتی در طبیعت بوده و وجود آب ساکن، خاک هیدرومورف و گیاهان تطابق یافته و یا مقاوم به خاکهای غرقابی، از مهمترین ویژگیهای آنهاست.
با این وجود با توجه به شرایط هیدرولوژیکی بسیار متفاوتی که دارند و از سراب حوضهها شروع شده و تا آبهای عمیق ادامه دارند و همچنین با توجه به ابعاد متفاوت، موقعیتهای جغرافیایی مختلف و اثر انسان روی آنها، نمیتوان بطور دقیق آنها را تعریف نمود. گیاهان آبزی تالابها عملکردهای مهمی از قبیل فراهم سازی زیستگاه برای بی مهرگان، ماهیها و پرندگان آبزی، پناهگاهی برای پلانکتونها و تثبیت رسوبات توسط ریشههایشان دارند. پیرامون این تالاب گیاهان مردابی است که با مرغزار و شالیزار احاطه شده است. این مانداب به دلیل اقلیم مناسب، آب شیرین، پوشش گیاهی و مواد غذایی بالا، زیستگاه پرندگان و آبزیان است. پائیز و زمستان این مانداب نیز مأمن و زیستگاه مرغان مهاجر از قبیل قو، سرحنایی، اردک تاجدار، خوتکا، غاز خاکستری، سیاه کاکل، اردک بلوطی و سایر پرندگان میباشد.

روش کار

تالاب (آبندان) رمنت یا ارزچال در موقعیت جغرافیایی N363400 E524300 در استان مازندران واقع است. این تالاب دایره ای شکل در غرب روستایی به همین نام و در ارتفاع ۷- متری از سطح آبهای آزاد قرار گرفته است. از آنجا که هیچ گونه مطالعه اکولوژیکی و فلوریستیکی در این اکوسیستم صورت نگرفته، لذا بررسی گروههای گیاهی این مانداب دارای اهمیت میباشد. نمونههای گیاهی بعد از جمع آوری به طریق علمی خشک و پرس شده و با استفاده از فلور ایرانیکا (Rechenger, 1963-2010) و فلور رنگی ایران (قهرمان، (۱۳۷۵-۱۳۸۰ شناسایی شد.

۲

شکل -۱ نمایی از تالاب ارزچال رمنت بابل

نتایج

براساس نتایج بدست آمده ۴۳ گونه گیاهی از ۳۸ جنس و ۲۱ خانواده جمع آوری و شناسایی شد. از میان گونههای گیاهی Asteraceae بیشترین جمعیت گیاهی را به خود اختصاص داده است.