مقدمه مطالعاتی که در زمینه سلامت روانی توسط سازمان جهانی بهداشت و سازمان بین المللی کار انجام شده است نشان داده است

که سلامت کارکنان در سازمان ها و محیط کار هر روز بیش از گذشته در معرض آسیب جدی قرار دارد (سازمان جهانی بهداشت، ( ۲۰۰۲ که می تواند اثرات نامطلوبی بر افراد شاغل بگذارد (براگ به نقل از حبیبی، .(۱۳۸۷ در این میان یکی از مشاغل پر استرس که فرسودگی شغلی زیادی به همراه دارد، حرفه معلمی است.(اسمیت و بورک، .(۱۹۹۲ در سال های اخیر بررسی وضعیت بهزیستی روانی حرفه معلمی در پژوهش های متعدد مورد توجه و مطالعه پژوهشگران زیادی قرار گرفته است؛ به طوری که هر یک از این پژوهشگران سعی در بررسی موقعیت و شرایط کاری معلمان به منظور شناسایی نقاط آسیب پذیر و مرتفع کردن این مشکلات برای رسیدن به آموزش و پرورش اثر بخش داشته اند.( کوس، (۲۰۰۶ بر اساس الگوی ریف بهزیستی روانی از ۶ عامل تشکیل می شود: پذیرش خود،رابطه مثبت با دیگران،خود مختاری، زندگی

هدفمند، رشد شخصی و تسلط بر محیط.( ریف، .(۱۹۸۹ بهزیستی روانی با سوالاتی درباره رضایت کلی از زندگی ، خوشحالی و نشانه های افسردگی سنجیده می شود و رویکردی است که بر شادی و یا رضایت از زندگی تمرکز داشته و به طور گسترده برای سنجش کیفیت زندگی به کار می رود. ( ویگ استدوم، .(۲۰۱۱ بهزیستی روانی را ویژگی هایی مانند سازش یافتگی ،شادمانی و اعتماد به خود که نشان دهنده ی سلامتی و بهزیستی روانی هستند ،تشکیل می دهد ( یگانه، (۱۳۹۲ بدین ترتیب میتوان گفت که این سازه اصطلاحی است که برای نشان دادن انواع حیطه ها از جمله وضعیت سلامت ، توان انجام زندگی روزمره، جایگاه و نقش کاری ، وجود فرصت هایی برای دنبال کردن علایق تفریحی،کارکرد اجتمایی برای دوستی ها و روابط با دیگران ، دسترسی به منابع مراقبت از سلامت ، معیار های زندگی و سلامت عمومی به کار می رود.(کارآ، .(۱۳۸۵ جنبش روانشناسی مثبت ، رویکرد جدیدی در روان شناسی معاصر است که سلیگمن آن را مطرح کرده است و شادکامی و بهزیستی روانی را از مباحث مهم و مطرح شده در آن معرفی میکند.(فلیپس و بتمن، .(۲۰۰۷

آرگیل و کروسلند((۱۹۸۷ به منظور ارائه یک تعریف کاربردی از شادکامی آن را دارای سه بخش مهم فراوانی عاطفه مثبت یا خوشی، میانگین سطح رضایت در طول یک دوره و نداشتن احساسات منفی مانند افسردگی و اضطراب دانسته اند. کیمبل و ونیز((۲۰۰۶ عقیده دارند که شادکامی مانند سلامتی یا سرگرمی یک ویژگی خوب با درجه بالا است . شادکامی در اغلب موارد ساختاری ۲ بعدی دارد: بعد شناختی و بعد عاطفی . بعد عاطفی شامل وجود عواطف مثبت و نداشتن عواطف منفی و بعد شناختی شامل ارزیابی کلی نسبت به زندگی است که حیطه های مختلفی را در نظر می گیرد (طاهری، .(۱۳۹۲ در بیانی دیگر، شادکامی فقط بیمار نبودن نیست؛ بلکه سطوح دیگری را هم شامل می شود که هم عاطفه و هم شناخت را درگیر می سازد.(باقری و اکبر زاده ۲۰۱۰؛ هوانک و همفیرز، .(۲۰۱۲

از دیگر سازه های مهم در سلامت روان که امروزه مقوله ای مهم و حیاتی به نظر می رسد اضطراب وجودی است که به دلیل ارتباط نظری با بهزیستی روانی، در این پژوهش مورد توجه قرار گرفته است.( برمن و همکاران، .(۲۰۰۶ اضطراب مسئله ای شایع و صعب العلاج است و یافتن راهی برای مهار آن از اهمیت شایانی برخوردار است ( فرانکل به نقل از محمدپور، .(۱۳۸۵رویکرد وجودگرایی در ساختاری پویشی، شبیه روان تحلیلگری، خواستگاه اضطراب را مسائل هستی شناختی، نیاز های پاسداشت وجود خود و نگرانی های نهایی تشکیل دهنده روان پویه های وجودی، چون مرگ،تنهایی و بی معنایی می داند که اضطراب را فرا می خوانند رولومی نیز اضطراب وجودی را به صورت تهدید وجود یا ارزش هایی که وجودمان با آن ها شناخته می شود تعریف میکند. پل تیلیش اضطراب وجودی را بر اساس سه جهت تهدید وجود توسط نیستی، بر سه نوع تقسیم می کند: -۱ اضطراب مرگ در تایید خود انسان -۲ اضطراب بی معنایی در تایید خود معنوی انسان و -۳ اضطراب محکومیت یا گناه در تایید خود اخلاقی جیمز بوگنتال ( به نقل از گنجی، (۱۳۸۸ به همراه سایر پژوهشگران وجودگرا معتقد است که انسان ها میتوانند برای اضطراب وجودی آمادگی های قبلی داشته باشند. آمادگی هایی که در طول سال ها و حتی در طول زندگی به حالت پنهان باقی می ماند و تنها بر اثر استرس های استثنایی تجلی می کنند.

مروری بر پژوهش های موجود در زمینه شادکامی و اضطراب وجودی نشان می دهد که شادکامی و اضطراب وجودی با شاخص بهزیستی روانی ارتباط دارد.(تپرسون، .(۲۰۰۰ نتایج پژوهش های مایرز (۲۰۰۱ ) بیانگر آن است که شادکامی در بهبود و افزایش بهزیستی روانی نقش موثری دارد و باعث احساس امنیت، رضایت در زندگی و روحیه مشارکتی بالاتر می گردد. ونیز،ساه، لاکاس و اسمیت((۱۹۹۹ خاطر نشان می کنند که تامین سلامت روان و جسم و اثبات ارزش شادکامی و اندازه گیری شاخص کیفیت زندگی از جنبه های مهم و تاثیرگذار بر بهزیستی روانی می باشد. مطالعات شخصیتی شادمانی نشان می دهد که افراد شاد، برون گرا و خوش بین هستند، از عزت نفس بالایی برخوردارند و در عوض افراد ناشاد به سطوح بالایی از روان رنجوری گرایش دارند.(حسینی قمی، .(۱۳۹۰ کار( ۲۰۰۳ )میگوید شادکامی مفهوم وسیعی است که تجربه هیجان های مطلوب سطوح پایین هیجان های منفی و بهزیستی روانی بالا را در بر می گیرد. کشاورز،مولوی و کلانتری (۱۳۸۷) مطرح نمودند که شادکامی با رضایت زناشویی،خوشبینی، رضایت از زندگی ارتباط مثبت و معناداری دارد و با سابقه بیماری های جسمانی و روان شناختی ارتباط معنادار دارد. افراد با شادکامی بالا، بطور عمده ای هیجانات مثبت را تجربه می کنند و از حوادث و وقایع پیرامون خود ارزیابی مثبتی دارند و دارای بهزیستی روانی بالایی خواهند بود و هیجانات منفی مانند خشم، اضطراب و افسردگی را تجربه نمی کنند.( مایرز و دانیر، (۱۹۹۵

تحقیقات در زمینه اضطراب وجودی نیز نشان می دهد که این مولفه با بهزیستی روانی ارتباط تنگاتنگی دارد در پژوهش هالت ( (۱۹۹۴ بین سطح اضطراب وجودی بالا و افسردگی بالا همبستگی معناداری وجود داشت. همچنین برمن و همکارانش ( ۲۰۰۶) نیز در پژوهش خود ارتباط معکوس اضطراب وجودی و سلامت روانی را یافتند. فرانکل((۱۸۱۳B1855 به نقل از محمدپور((۱۳۸۵ در تحقیقات خود نشان داد که اضطراب وجودی می تواند منجر به آسیب های روانی گردد و بهزیستی روانی را تهدید کند. کرکگار اضطراب وجودی را خواستگاه اولیه بیماری های روانی می دانست. در حال حاضر با توجه به نقش پر اهمیت و انکار ناپذیر معلمان در پیشرفت جوامع ( شریفیان، (۱۳۸۹ و همچنین تاثیر مستقیم بهزیستی روانی بر توانایی های بالقوه و بالفعل آنان( اسکالویک، (۲۰۰۹ ، پژوهش حاضر با هدف بررسی ارتباط بهزیستی روانی با شادکامی و اضطراب وجودی انجام گرفته است. بر مبنای آنچه در مقدمه بیان شد این پژوهش به دنبال فرضیه های زیر است:

۱ – بین شادی و اضطراب وجودی با بهزیستی روانی و مولفه های آن ارتباط معنی داری وجود دارد.

۲ – بین شادی و اضطراب وجودی ارتباط معنی داری وجود دارد.

۳ – شادی و اضطراب وجودی می توانند بهزیستی روانی را پیش بینی کنند.

روش تحقیق در این پژوهش از بین دانشجویان پردیس پسرانه شهید باهنر دانشگاه فرهنگیان استان اصفهان ، با استفاده از روش نمونه

گیری تصادفی، تعداد ۱۸۵ نفر انتخاب شده و پرسشنامه ها توسط آنها تکمیل گردید. داده های به دست آمده توسط نرم افراز تحلیل آماری spss ورژن ۱۹ با استفاده از آزمون های همبستگی پیرسون و رگرسیون چند متغیره مورد تحلیل و بررسی آماری قرار گرفت.

در این پژوهش از پرسشنامه های بهزیستی WEMWBS ، مقیاس شادی SHS و اضطراب وجودی لارنس گود استفاده گردید. مشخصات روان سنجی پرسشنامه های فوق به شرح زیر می باشد:

پرسشنامه بهزیستی روانی : (Warwick-Edinburgh Mental Well-Being Scale) WEMWBS

مقیاس بهزیستی ذهنی وارویک ادینبور در سال ۲۰۰۷ توسط تنانت و همکاران تدوین گردید. این پرسشنامه ۱۴ سوال داشته و هدف آن بررسی بهزیستی ذهنی افراد از ابعاد مختلف (خوش بینی، روابط مثبت با دیگران، انرژیک بودن) می باشد. روایی

این پرسشنامه در ایران توسط رجبی (۱۳۹۲) تایید شده و پایایی آن در گزارش وی توسط آزمون آلفای کرونباخ ۰/۷۸ بدست آمده . آلفای کرونباخ این پرسشنامه در جامعه آماری مورد نظر این پژوهش برابر ۰/۸۹ به دست آمد که پایایی قابل قبول و خوب این پرسشنامه را نشان می دهد.

مقیاس شادی ذهنی:SHS

پرسشنامه مقیاس شادی ذهنی SHS با هدف بررسی شادی ذهنی و درونی فرد ساخته شده است این پرسشنامه دارای ۵ ماده است که هر ماده در یک طیف لیکرت از ۱ تا ۷ نمره گذاری می گردد. روایی این پرسشنامه توسط صاحب نظران تایید شده و پایایی آن بوسیله آلفای کرونباخ برابر ۰/۷۳ بدست آمد که قابل قبول می باشد.

فرم کوتاه پرسشنامه اضطراب وجودی لارنس گود:

پرسشنامه اضطراب وجودی لارنس گود با هدف بررسی اضطراب وجودی در ۳۲ ماده طراحی شده است. در پژوهش حاضر از فرم کوتاه این پرسشنامه استفاده شده که دارای ۱۴ ماده می باشد و هر ماده دارای دو پاسخ “صحیح” و “غلط” می باشد که پاسخ دهنده باید یکی از این دو پاسخ را انتخاب نماید. روایی این پرسشنامه توسط صاحب نظران تایید شده و پایایی آن توسط آلفای کرونباخ برابر ۰/۷۱ به دست آمد که برای استفاده در این پژوهش قابل قبول می باشد.

یافته ها برای بررسی متن فرضیه اول ،از آزمون همبستگی پیرسون برای بررسی ضریب همبستگی بین متغیر های شادی و اضطراب

وجودی و بهزیستی روانی با یکدیگر ، و از رگرسیون چند متغیری برای بررسی معنی داری ارتباط شادی و اضطراب وجودی با بهزیستی روانی ، استفاده شده است که نتایج آن در جدول ۱و۲ قابل مشاهده می باشد.

جدول(.(۱ آزمون پیرسون (بررسی ضریب همبستگی بین متغیر های شادی و اضطراب وجودی و بهزیستی روانی با یکدیگر)