مقدمه

یکی از فعالیتهای خاص جوامع بشری کار است. تا پیش از انقلاب صنعتی تقسیم کار ساده و بر مبنای جنس و سن بود. اما با ورود صنعت و دگرگون شدن ساختارهای جامعه ،تقسیم کار اجتماعی نیز پیچیده شد. تخصص های گوناگون پدید آمد، در پی آن نیاز جامعه به نیروهای فعال اجتماعی فزونی یافت. یکی از موضوعات اساسی در برنامه ریزی های خرد وکلان اقتصادی کشور ها توجه به نیروی انسانی است. نیروی انسانی هر کشور از ابزار لازم و ضروری برای توسعه اقتصادی است و بدون داشتن نیروی انسانی کارآمد و متخصص دستیابی به توسعه امری غیر ممکن است (سفیری، (۷: ۱۳۷۷زنان به عنوان نیمی از جامعه که تا این زمان به کار خانگی می پرداختند، به عرصه کار اجتماعی وارد شدند. در این مرحله اشتغال زنان به مفهوم کار در بیرون از خانه با زمان معین، درآمد و نظمی معین مطرح شد. زنان نه تنها موضوع و هدف هر توسعه ای بلکه اهرمی موثر در پیشبرد اهداف توسعه اقتصادی و اجتماعی به شمار می آیند . به کارگیری بیشتر زنان خصوصا زنان تحصیل کرده در فعالیت های اقتصادی اجتماعی فرهنگی و سایر زمینه های مربوط به مجموع نظام اقتصادی و برنامه ریزی کشور و پیدا کردن راه حل هایی برای مبارزه با فقر، و رسیدن به رفاه نسبی و توزیع عادلانه در آمد سرانه ضرورت دارد.(توسلی، .(۲۱۶: ۱۳۷۵

۱

محدوده تحقیق و جامعه آماری

استان کرمان در جنوب شرقی ایران قرار گرفته و با در بر گرفتن بیش از ۱۱ درصد از وسعت ایران، از استان های مهم و تاریخی کشور به حساب می آید. جمعیت این استان در سال ۱۳۹۰ و بر اساس آمار مرکز آمار ایران برابر با ۲ ۹۳۸ ۹۸۸ نفر بوده است و مرکز آن کلانشهر کرمان است که از این تعداد ۱ ۵۵۲ ۵۱۹نفر ساکن مناطق شهری و ۱ ۰۸۹ ۷۴۸ نفر در مناطق روستایی ساکن هستند و ۱۰ ۱۴۶نفر به صورت غیر ساکن زندگی می کنند. به لحاظ جنسیتی نیز ۱ ۳۵۳۸۶۷ نفر مرد و ۱ ۲۹۸ HYPERLINK “http://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%81%D9%87%D8%B1%D8%AC” 546 نفر زن هستند. همچنین اکثریت جمعیت ساکن در شهرستان های ریگان، فهرج، رودبارجنوب، قلعه گنج و منوجان در جنوب شرقی استان کرمان از قوم بلوچ می باشند (گلاب زاده،.(۱۳۷۲:۱۴جمعیت چند هزار نفری از زرتشتیان و اقلیتی از کلیمیان( یهودیان )نیز در کرمان زندگی میکنند. جامعه مورد مطالعه در این تحقیق واحدهای کارگری موجود در شهر کرمان است که طبق آمارهای به دست آمده از سازمان های تامین اجتماعی شامل ۱۸۴۷۱ واحد کارگری می باشد.این تعداد از کارگران در سه بخش خدمات،کشاورزی و صنعت مشغول فعالیتند. جامعه هدف در این تحقیق کارگران زن شاغل در بخش صنعت در شهرک صنعتی خضراء که دارای ۲۸۵ واحد کارگری می باشد به عنوان جامعه هدف انتخاب گردیده است.

پرسشهای تحقیق

عوامل شغلی و فرهنگ کار در بین زنان شهر کرمان به چه صورت می باشد؟ عوامل شخصیتی و فرهنگ کار در بین زنان شهر کرمان چگونه است ؟ عوامل سازمانی و فرهنگ کار در بین زنان شهر کرمان چگونه است ؟

چارچوب نظری

این مقاله با تکیه بر نظریه تطور گرایی و اشاعه گرایی تنظیم گردیده است:: بر طبق این دیدگاه اشتغال زنان در جامعه نیز مراحل متعددی را پشت سر گذاشته است از دوران باستان تا کنون مراحل مختلفی از جمله گرآوری خوراک و دانه های گیاهی و پس از آن بافندگی تا مراحل آموزش در مراکز آموزشی و کار در دستگاه های دولتی و حکومتی سپری نموده است، همچنین اشاعه و انتقال فرهنگ ها از سایر فرهنگ ها به دلیل مجاورت و آمد و رفت به سایر کشورها تا حدی صورت پذیرفته است. مثلا : ورود فرهنگ اسلامی به ایران که پس از دوران ساسانیان ایران زمین را دگرگون ساخته و آداب و رفتار، خصوصیات اخلاقی پوشش مردان و زنان را نیز دچار تغییر نموده است.

تاریخچه اشتغال زن در ایران

-۱دوره ماد ها: در این دوره زنان به انجام امور خانه و نگهداری فرزندان و کار وزراعت در کنار شوهران اشتغال داشتند. پس از اتحاد قبایل، زندگی آنان از حالت کوچ نشینی دائم در آمده و در دهات و بلاد استقرار یافتند و کم کم قدرت مرکزی تشکیل دادند و زندگی مردم وارد مرحله جدیدی شد.

-۲ دوره هخامنشیان: در این دوره زنان در برخی از کارها با مردان مشارکت داشتند و دستمزد و حقوق برابر با آنها دریافت می کردند که به صورت غیر نقدی به اجناس و کالاهای مختلف رایج آن زمان بود و بافندگی درمیان زنان رونق داشت.

-۳ دوره اشکانیان: زنان در این دوره نیز در فعالیت های تولیدی و اقتصادی شرکت داشتند از مجسمه سنگ آهکی که از گورستان یک زن و شوهر در پالمیر به دست آمده می توان دریافت که زنان آن دوره همچنان به رسیدن نخ و بافندگی مشغول بودند اما همانند روم و یونان مرد در استفاده از اموال زن کاملا مختار بوده است چون زن از هیچ حقوقی برخوردار نبود.

۲